Элективтік курс «Математикалық есептер экономикада». Экономика есептер


Мәтінді есептер жинағы "Экономикалық мазмұнды есептер"

Қалыптан тыс математика 7-сынып

Сабақтың тақырыбы: Экономикалық мазмұндағы есептерСабақтың мақсаты:

  • Дамытушылық: Экономикалық мазмұндағы есептерді деңгейлеп шығарту негізінде оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру. Дамытушылық: Экономикалық мазмұндағы есептерді деңгейлеп шығарту негізінде оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру.

  • Тәрбиелік: Қызмет көрсету орындарында оқушыларға экономикалық және этикалық тәрбие негіздерін қалыптастыру. Тәрбиелік: Қызмет көрсету орындарында оқушыларға экономикалық және этикалық тәрбие негіздерін қалыптастыру.

  • Білімділік: Процент тақырыбы бойынша алған білімдерін жинақтау. Білімділік: Процент тақырыбы бойынша алған білімдерін жинақтау. 

I. Ұйымдастыру. Сәлемдесу. Назарларын сабаққа аудару. Сабақтың мақсатын айту.II. Үй тапсырмасын тексеру.III. Тақырып түсіндіру.Экономиканың математика пәнімен өзара байланысын зерттеу барысында өмірде жиі кездесетін экономикалық мазмұнды есептер шығарып, білімімді тереңдей түстім.

Экономикалық мазмұнды математикалық есептерді шығарудың практикалық мәні зор. Мұндай есептердің мазмұны тек қана теориялық біліммен қаруландырып қоймай, оларды келешекте өздігінен дұрыс шешім табуға баулиды . Экономикалық тұрғыдан тәрбиелеуде қоғамдық пайдалы және өнімді еңбек ерекше орын алады. Өнімді еңбекте кез-келген адамның жоспарлау ісіне, есеп алу, бақылау, өнімділік процесін ұйымдастыруға қатысуының маңызы өте зор.

Бұлардың бәрі материалдық қаржы қорын, жұмыс уақытын тиімді пайдалана білуге, еңбек өнімділігін арттыруға, жұмыс сапасын көтеру мүмкіндігін табуға, шаруашылыққа тәрбиелеуге мүмкіндік туғызады.

Материалдық қаражат түрлерін үнемдеп пайдалану жолында өндіріс орындарында ғана емес, жеке отбасы өмірінде де түрлі қиыншылыққа және т.б. құндылығын түсініп, үнем ережесінің тиімді жолдарын іздестіруге тәрбиелейді.

1. Параллелепипед тәрізді ұзындығы 12 метр, ені 2 метр, тереңдігі 3 метр жер қазылған. Бір машинаға 9 м3 топырақ сияды десек, барлық топырақты тасуға осындай қанша машина қажет?

Шешуі:

V = a·b·c=12·3·2=72 м3

72/9=8 жауабы: 8 машина қажет.

2. Совхозда екі түйе фермасы бар. Бірінші фермада жылдық сауым 1200000 л, ал екінші фермада бірінші фермадағыдан 100 түйе көп болса да, одан 750000 литр аз болды. Бірінші фермада бір түйеден жылдық сауым, екінші фермадағыдан 1000 литрге артық болды.а) Әр фермада неше түйе бар?ә) Әр фермада бір түйеден алатын орташа жылдық сауымды анықтандар.б) Егер бір түйені күтуге (жұмысшы айлығы, басқа шығындарды есептегенде) бір жылда 60000 теңге жұмсаса, әр фермадағы 1 литр сүттің өзіндік құнын (сүтті өткізуге кететін шығынды есептемегенде) анықтандар

Шешуі:

1.әр фермадағы түйе саны.

1-фермада – х түйе.

2- фермада (х+100) түйе

2. Жылды сауым.

1- фермада 1200000 литр

2- фермада 1200000-750000=450000 л.

3. Бір түйенің жылдық сауымы

1-фермада

2-фермада теңдеу кұрастырамыз

1200000х + 120000000=450000х +1000х2 +100000х

1000х2-650000х-120000000 = 0

а) х2-650х+4·120000 = 0

D= 422500 + 4· 120000 = 902500

Х1=800

Х2= -150

1-фермада 800 түйе

2-фермада 900 түйе болады.

ә) әр фермадағы бір түйеден алатын орташа жылдық сауым:

1-фермада 1200000:800 =1500 л

2-фермадағы 450000:900 = 500 л

б) Бір түйеге бір жылда 60000 теңге жұмсалса, бір фермада 800 түйеге 48000000 теңге, ал екінші фермадағы 900 түйеге- 54000000 теңге жұмсалады. Барлық шығынды барлық шығарылған өнім санына бөлсек, бір өнімнің өзіндік құны шығады.

1-фермада теңге

2-фермада теңге

3. Сүттің стандартты майлылығы 3,2 %. «Қайсар» фермерлік шаруашылығында күн сайын майлылығы 3,65 % 100 кг сүт сауылады. Сүтті стандартты майлылыққа келтіру үшін не істеу керек?

Шешуі:

Сүттің майлылығын келтірудің екі жол бар:

  1. аз мөлшерде су құю керек

  2. көк сүтті қосу керек

Егер сүтке су қоссақ, онда сүттің тығыздығы кемиді де, белоктың құрамы азаяды, яғни сүттің сапасы төмендейді. Бұл жолды қолданбаймыз.

Сүттің майлылығын кеміту үшін, оған көк сүт қосамыз. Біз енді нақты есепке келдік: «Майлылығы 3,2 болатын сүт алу үшін, майлылығы 3,65 % 100 кг сүтке майлылығы 0,05 % қанша сүт қосу керек?»

Көк сүттің массасын х кг деп аламыз. Бұл сүтте 0,0005·х кг майлылығы бар. Есеп шарты бойынша 100 кг сүтте 3,65 кг май бар десек, онда (100-х)кг сүтте массасы 3,65+0,0005х болатын майлылық бар.

Осыдан мынандай теңдеу аламыз:

,

Бұдан х14 (кг)

4. Тігін шеберханасында екі бригада жұмыс жасайды. Бірінші бригада 640 көйлек, ал екіншіде осы мерзім ішінде одан 12,5 артық тігуі тиіс еді. Біріншісі әр күнде екіншіден 10 көйлек артық тігіп, тапсырманы белгіленген мерзімнен 4 күн бұрын орындаған. Егер екінші бригадаға тапсырманы орындау екінші бригадаға тапсырманы орындау үшін және 4 күн керек болса, бұл бригада әр күнде неше көйлек тіккен?

Шешуі:

1-ші бригада 640 көйлек

2-ші бригада 12,5 артық 640+6400,125=720

1-ші бригада бір күнде (х+10) көйлек

2-ші бригада бір күнде х көйлек

1-ші бригада (у-4) күн

2-ші бригада (у+4) күн

Жауабы: 30 көйлек.

5. Тік төртбұрыш тәрізді үлескенің дәл ортасында ағаш өсіп тұр. Ағаш пен кіші қабырғаға дейінгі қашықтық 23,8 м, үлкен қабырға дейінгі қашықтығы 16,7м. Қоршауының ұзындығын анықтаңдар.

Шешуі:

Бер: АВСD – тік төртбұрышы

КО = 23,8 м

NO = 16,7 м

Т/к

ВА = 2АК өйткені, АК = ОN

ВА = CD, ВС = АD

АД = 2АN, өйткені ОК = АN – 23,8

=2*33.4+2*47.6=162 м жауабы:162 м

V. Бағалау

VI. Қорытынды

Қалыптан тыс математика 7-сынып

Экономикалық мазмұндағы есептер

1. Параллелепипед тәрізді ұзындығы 12 метр, ені 2 метр, тереңдігі 3 метр жер қазылған. Бір машинаға 9 м3 топырақ сияды десек, барлық топырақты тасуға осындай қанша машина қажет?

2. Совхозда екі түйе фермасы бар. Бірінші фермада жылдық сауым 1200000 л, ал екінші фермада бірінші фермадағыдан 100 түйе көп болса да, одан 750000 литр аз болды. Бірінші фермада бір түйеден жылдық сауым, екінші фермадағыдан 1000 литрге артық болды.а) Әр фермада неше түйе бар?ә) Әр фермада бір түйеден алатын орташа жылдық сауымды анықтандар.б) Егер бір түйені күтуге (жұмысшы айлығы, басқа шығындарды есептегенде) бір жылда 60000 теңге жұмсаса, әр фермадағы 1 литр сүттің өзіндік құнын (сүтті өткізуге кететін шығынды есептемегенде) анықтандар

3. Сүттің стандартты майлылығы 3,2 %. «Қайсар» фермерлік шаруашылығында күн сайын майлылығы 3,65 % 100 кг сүт сауылады. Сүтті стандартты майлылыққа келтіру үшін не істеу керек?

4. Тігін шеберханасында екі бригада жұмыс жасайды. Бірінші бригада 640 көйлек, ал екіншіде осы мерзім ішінде одан 12,5 артық тігуі тиіс еді. Біріншісі әр күнде екіншіден 10 көйлек артық тігіп, тапсырманы белгіленген мерзімнен 4 күн бұрын орындаған. Егер екінші бригадаға тапсырманы орындау екінші бригадаға тапсырманы орындау үшін және 4 күн керек болса, бұл бригада әр күнде неше көйлек тіккен?

5. Тік төртбұрыш тәрізді үлескенің дәл ортасында ағаш өсіп тұр. Ағаш пен кіші қабырғаға дейінгі қашықтық 23,8 м, үлкен қабырға дейінгі қашықтығы 16,7м қоршауының ұзындығын анықтаңдар.

infourok.ru

эконом теория есептер

«Макроэкономика»

1-есеп. Экономикада келесі мәліметтер берілген (млрд.тенге)

Трансферттік төлемдер 6,0

Жалпы ішкі инвестициялар 18,4

Бизнеске салынатын жанама салық 9,0

Таза экспорт 2,2

Корпорацияның бөлінбеген пайдасы 4,9

Амортизация 8,9

Жеке тұтыну шығындары 88,2

Корпорацияның пайдасына салынатын салық 2,6

Әлеуметтік сақтандыру салымдары 0,5

Қызметтер мен тауарларды мемлекеттік сатып алу 9,8

Жеке табыс салығы 4,8

а) ЖҰӨ көрсеткіштерін және жеке қолда бар табыстың көрсеткіштерін есептеңдер.

ә) Жеке жинақтардың көлемі қанша?

б) Экономикадағы капитал қорының көлемі қаншаға өсті?

2-есеп. Экономика жағдайы келесі көрсеткіштермен берілген:

Тұтыну шығындары (С) = 4600

Инвестициялар (I) = 1400

Мемлекеттік шығындар (G 1600)

Мемлекеттік трансферттер (TR) = 200

Мемлекеттік қарыз бойынша %-ды төлеу (N) = 200

Салықтар (Т) = 1900

Есептеңдер:

Жеке жинақтар;

Мемлекеттік жинақтар;

Мемлекеттік облигациялардың бағасын (құнын) және мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу үшін шығарылған қосымша ақша көлемін.

Мына жағдай анық: тапшылық 50%-ға облигация шығарумен қаржылынырылады

3-есеп. Игілік өндіріледі және тұтынылады ейік. Кестеде саны және бағасы (1 бірлікке) 2 кезеңге берілген Ласпейрес индексін, Пааше индексін, Фишер индексін (1992 ж. – базистік кезең) есептеңдер:

Жылдар

1992

1992

2002

2002

Бағасы

Саны

Бағасы

Саны

Кітаптар

20

20

30

7

Джинсілер

52

10

75

5

Теледидар

1200

5

800

3

4-есеп. Кестеде берілген мәлімет бойынша мыналарды есептеңдер:

Табыстар ағыны бойынша ІҰӨ көлемін;

Шығындар ағымы бойынша ІҰӨ көлемін;

ТҰӨ көлемін;

ҰТ көлемін.

Есепшот

Млрд. Тенге

1.

Несиенің пайызы

15

2.

Жалпы жеке инвестициялар

75

3.

Жалақы және еңбекақы

315

4.

Корпорация пайдасы

225

5.

Жанама салықтар, салықтық емес міндеттемелер және жеке кәсіпкерлер төлейтін трансферттік төлемдер

45

6.

Жалға алынатын мүліктің иелеріне төленетін ренталық төлемдер

40

7.

Корпорация пайдасына салынатын салық

60

8.

Тауарлар мен қызметтің таза экспорты

15

9.

Тауарлар мен қызметтерді мемлекеттік сатып алу

100

10.

Таза жеке инвестициялар

65

11.

Жеке меншіктен түсетін табыс

42

12.

Мемлекеттік кәсіпорынға таза субсидиялар

4

13.

Халыққы төленетін трансферттік төлемдер

33

14.

Тұтыну шығындары

350

5- есеп. Ұлттық өндіріс 2 тауарды қосады дейік: Х (тұтыну тауары) және Ү (өндіріс құрал-жабдығы). Ағымды жылда – 500 бірлік Х (1бірлік бағасы – 2 теңге) және 20 бәрләк Ү (1 бірлік бағасы – 10 теңге) тауар өндірілген. Ағымды жылдың аяғында 50 пайдаланылатын машиналар (Ү тауар) жаңа тауарлармен ауыстырылуы керек. Есептеңдер:

ЖҰӨ көлемін;

ТҰӨ көлемін;

Тұтыну көлемін және жалпы инвестиция көлемін;

Тұтыну көлемін және таза инвестиция көлемін.

6-есеп. Экономика төменгі мәліметтерден өрнектелген. Нақты табыс Ү= 400 долл. Тұтынудың шекті бейімділігі МРС=0,8. Тепе-теңдік табыс Ү*= 4200 долл.

а) Экономика тепе-теңдік жағдайда болуы үшін (Ү=4200 долл.) мемлекеттік шығындар қалай өзгеруге тиісті? (басқа шарттары тұрақты деп жорамалдаймыз).

б) экономика тепе-теңдік жағдайда болуы .шін салық түсімі қалай өзгеруге тиісті?

7-есеп. А мемлекетіндегі экономиканы кейнс үлгісі төмендегідей бейнелейді. (Баға тұрақты деп жорамалдаймыз)

Сd = 200 + 0.8 Yd – болжанған тұтыну шығындары

GNP = Yd – ЖҰӨ

Id = 160 – болжанған инвестиция

G = 500 млн.долл.

Таза экспорт нөлге тең

Ү = (GNP – 500) + 200 + 0.8 160 + 500

Табу керек

А мемлекеті үшін жиынтық шығындар қисығын салу

ЖҰӨ-нің тепе-теңдік көлемін табу және графикте көрсету

Мультипликатордың мәнін анықтау

8-есеп. Төмендегідей мәліметтер берілген:

Cd = 1000 + 0.9 Yd

G = 600

Id = 390

T = 400

Yd = Y – T

B = T – C

Nx = 0

9есеп. Экономикада төмендегідей мәліметтер берілген:

Y = 5000

C = 3200

I = 900

G = 1000

T = 900

Мемлекет бюджетінің тапшылығын анықтандар.

10-есеп. Кестеде жиынтық сұраныстың негізгі құрауыштарының динамикасына әсер ететін бағадан тәуелсіз факторлар көрсетілген. Осы кестені толтырындар. Екінші бағанада сәйкес келетін жиынтық сұраныстың құрауыштарын, ал үшіншісіне оның өзгерісін (өсу (+), кему (-)) көрсетіндер.

Факторлар

Жиынтық сұраныс құраушы

Өзгеріс

1

2

3

А) халықтың өсуі

Тұтыну

(+)

Ә) ақшаға ұсыныстың қысқаруы

1

2

3

Б) жеке салықтардың өсуі

В) басқа мемлекеттердегі болжанып отырған рецессия

Г) тұрғын үйлерге бағаның өсуі

Д) экономикада болжанып отырған рецессия

11-есеп. Кестеде жиынтық ұсынысты сипаттайтын мәліметтер берілген

Баға деңгейі

Нақты түрде өндірілген ЖҰӨ

250

2000

255

2000

200

1900

175

1700

150

1400

125

1000

125

500

125

0

а) табу керек:

1) жиынтық ұсыныс қисығы кесіндіде болғанда, нақты ЖҰӨ көлемі қандай аралықта өзгереді?

2) жиынтық ұсыныс қисығы классикалық кесіндіде болғанда, нақты қандай ЖҰӨ көлемі және баға деңгейі қандай аралықта өзгереді?

3) жиынтық ұсыныс қисығы аралық кесіндіде болғанда, нақты ЖҰӨ көлемі қандай аралықта өзгереді?

ә) төмендегі суретті пайдаланып, жиынтық ұсыныстың графигін сыз

б) кестеде жиынтық сұраныс функциясының з ваританты берілген. Төмендегі кестеде берілген 3 вариантқа сәйкес келетін АД1, АД2 және АД3 жиынтық сұраныс қисығын сыз, 3 варианттың әрқайсысына ЖҰӨ тепе-теңдік көлемін және бағаның тепе-теңдік деңгейін анықтандар

goxi.ru

эконом теория есептер

«Макроэкономика»

1-есеп. Экономикада келесі мәліметтер берілген (млрд.тенге)

Трансферттік төлемдер 6,0

Жалпы ішкі инвестициялар 18,4

Бизнеске салынатын жанама салық 9,0

Таза экспорт 2,2

Корпорацияның бөлінбеген пайдасы 4,9

Амортизация 8,9

Жеке тұтыну шығындары 88,2

Корпорацияның пайдасына салынатын салық 2,6

Әлеуметтік сақтандыру салымдары 0,5

Қызметтер мен тауарларды мемлекеттік сатып алу 9,8

Жеке табыс салығы 4,8

а) ЖҰӨ көрсеткіштерін және жеке қолда бар табыстың көрсеткіштерін есептеңдер.

ә) Жеке жинақтардың көлемі қанша?

б) Экономикадағы капитал қорының көлемі қаншаға өсті?

2-есеп. Экономика жағдайы келесі көрсеткіштермен берілген:

  • Тұтыну шығындары (С) = 4600

  • Инвестициялар (I) = 1400

  • Мемлекеттік шығындар (G 1600)

  • Мемлекеттік трансферттер (TR) = 200

  • Мемлекеттік қарыз бойынша %-ды төлеу (N) = 200

  • Салықтар (Т) = 1900

Есептеңдер:

  1. Жеке жинақтар;

  2. Мемлекеттік жинақтар;

  3. Мемлекеттік облигациялардың бағасын (құнын) және мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу үшін шығарылған қосымша ақша көлемін.

Мына жағдай анық: тапшылық 50%-ға облигация шығарумен қаржылынырылады

3-есеп. Игілік өндіріледі және тұтынылады ейік. Кестеде саны және бағасы (1 бірлікке) 2 кезеңге берілген Ласпейрес индексін, Пааше индексін, Фишер индексін (1992 ж. – базистік кезең) есептеңдер:

Жылдар

1992

1992

2002

2002

Бағасы

Саны

Бағасы

Саны

Кітаптар

20

20

30

7

Джинсілер

52

10

75

5

Теледидар

1200

5

800

3

4-есеп. Кестеде берілген мәлімет бойынша мыналарды есептеңдер:

  1. Табыстар ағыны бойынша ІҰӨ көлемін;

  2. Шығындар ағымы бойынша ІҰӨ көлемін;

  3. ТҰӨ көлемін;

  4. ҰТ көлемін.

Есепшот

Млрд. Тенге

1.

Несиенің пайызы

15

2.

Жалпы жеке инвестициялар

75

3.

Жалақы және еңбекақы

315

4.

Корпорация пайдасы

225

5.

Жанама салықтар, салықтық емес міндеттемелер және жеке кәсіпкерлер төлейтін трансферттік төлемдер

45

6.

Жалға алынатын мүліктің иелеріне төленетін ренталық төлемдер

40

7.

Корпорация пайдасына салынатын салық

60

8.

Тауарлар мен қызметтің таза экспорты

15

9.

Тауарлар мен қызметтерді мемлекеттік сатып алу

100

10.

Таза жеке инвестициялар

65

11.

Жеке меншіктен түсетін табыс

42

12.

Мемлекеттік кәсіпорынға таза субсидиялар

4

13.

Халыққы төленетін трансферттік төлемдер

33

14.

Тұтыну шығындары

350

5- есеп. Ұлттық өндіріс 2 тауарды қосады дейік: Х (тұтыну тауары) және Ү (өндіріс құрал-жабдығы). Ағымды жылда – 500 бірлік Х (1бірлік бағасы – 2 теңге) және 20 бәрләк Ү (1 бірлік бағасы – 10 теңге) тауар өндірілген. Ағымды жылдың аяғында 50 пайдаланылатын машиналар (Ү тауар) жаңа тауарлармен ауыстырылуы керек. Есептеңдер:

  1. ЖҰӨ көлемін;

  2. ТҰӨ көлемін;

  3. Тұтыну көлемін және жалпы инвестиция көлемін;

  4. Тұтыну көлемін және таза инвестиция көлемін.

6-есеп. Экономика төменгі мәліметтерден өрнектелген. Нақты табыс Ү= 400 долл. Тұтынудың шекті бейімділігі МРС=0,8. Тепе-теңдік табыс Ү*= 4200 долл.

а) Экономика тепе-теңдік жағдайда болуы үшін (Ү=4200 долл.) мемлекеттік шығындар қалай өзгеруге тиісті? (басқа шарттары тұрақты деп жорамалдаймыз).

б) экономика тепе-теңдік жағдайда болуы .шін салық түсімі қалай өзгеруге тиісті?

7-есеп. А мемлекетіндегі экономиканы кейнс үлгісі төмендегідей бейнелейді. (Баға тұрақты деп жорамалдаймыз)

  1. Сd = 200 + 0.8 Yd – болжанған тұтыну шығындары

  2. GNP = Yd – ЖҰӨ

  3. Id = 160 – болжанған инвестиция

  4. G = 500 млн.долл.

Таза экспорт нөлге тең

Ү = (GNP – 500) + 200 + 0.8 160 + 500

Табу керек

  1. А мемлекеті үшін жиынтық шығындар қисығын салу

  2. ЖҰӨ-нің тепе-теңдік көлемін табу және графикте көрсету

  3. Мультипликатордың мәнін анықтау

8-есеп. Төмендегідей мәліметтер берілген:

Cd = 1000 + 0.9 Yd

G = 600

Id = 390

T = 400

Yd = Y – T

B = T – C

Nx = 0

9есеп. Экономикада төмендегідей мәліметтер берілген:

Y = 5000

C = 3200

I = 900

G = 1000

T = 900

Мемлекет бюджетінің тапшылығын анықтандар.

10-есеп. Кестеде жиынтық сұраныстың негізгі құрауыштарының динамикасына әсер ететін бағадан тәуелсіз факторлар көрсетілген. Осы кестені толтырындар. Екінші бағанада сәйкес келетін жиынтық сұраныстың құрауыштарын, ал үшіншісіне оның өзгерісін (өсу (+), кему (-)) көрсетіндер.

Факторлар

Жиынтық сұраныс құраушы

Өзгеріс

1

2

3

А) халықтың өсуі

Тұтыну

(+)

Ә) ақшаға ұсыныстың қысқаруы

1

2

3

Б) жеке салықтардың өсуі

В) басқа мемлекеттердегі болжанып отырған рецессия

Г) тұрғын үйлерге бағаның өсуі

Д) экономикада болжанып отырған рецессия

11-есеп. Кестеде жиынтық ұсынысты сипаттайтын мәліметтер берілген

Баға деңгейі

Нақты түрде өндірілген ЖҰӨ

250

2000

255

2000

200

1900

175

1700

150

1400

125

1000

125

500

125

0

а) табу керек:

1) жиынтық ұсыныс қисығы кесіндіде болғанда, нақты ЖҰӨ көлемі қандай аралықта өзгереді?

2) жиынтық ұсыныс қисығы классикалық кесіндіде болғанда, нақты қандай ЖҰӨ көлемі және баға деңгейі қандай аралықта өзгереді?

3) жиынтық ұсыныс қисығы аралық кесіндіде болғанда, нақты ЖҰӨ көлемі қандай аралықта өзгереді?

ә) төмендегі суретті пайдаланып, жиынтық ұсыныстың графигін сыз

б) кестеде жиынтық сұраныс функциясының з ваританты берілген. Төмендегі кестеде берілген 3 вариантқа сәйкес келетін АД1, АД2 және АД3 жиынтық сұраныс қисығын сыз, 3 варианттың әрқайсысына ЖҰӨ тепе-теңдік көлемін және бағаның тепе-теңдік деңгейін анықтандар

Баға деңгейі

Нақты ЖҰӨ көлемі

(1)

(2)

(3)

250

1400

1900

400

225

1500

2000

500

200

1600

2100

600

175

1700

2200

700

150

1800

2300

800

125

1900

2400

900

100

2000

2500

1000

12-есеп. Кестеде көрсетілген мәліметтермбойынша М1, М2, М3 ақша агрегаттарының көлемін анықтандар.

Млрд.тг

Аз көлемді қысқа мерзі мді салымдар

Көп көлемді қысқа мерзімді салымдар

Чектік салымдар

Чексіз жинақтық салымдар

Қолда бар ақша

1630

645

448

300

170

13-есеп. Коммерциялық банктің резерв сомасы 230 млн.тенге, ал депозиттер көлемі 800 млн.тенге. депозиттегң міндетті резерв нормасы 25%. Егер банк өзінің барлық артық резервтеріне несие беретін болса, ақша ұсынысы қалай өзгеруі мүмкін?

14-есеп. Міндетті резервтер нормасы 15%. Коммерциялық банк депозиттер көлемінің 5%-ын артық резерв ретінде сақтап отыр. Егер депозиттер көлемі 9000 тенге болса, банк несие беру үшін қандай ең жоғары шекті соманы қолдана алады?

15-есеп. Орталық банк коммерциялық банктерден 150 млн.тенгеге мемлекеттік облигацияларды сатып алды. Егер коммерциялық банктер өздерінің барлық несиелік мүмкіндіктерін қолданса, депозиттердегң резерв нормасы 15% болған жағдайда ақша ұсынысы қалай өзгеруі мүмкін?

16-есеп. Кестеде берілген мәліметтер бойынша: а)М1; ә)М2; б)М3 табыңыз.

Млн.тенге

Шағын жедел салымдар

1290

Ірі жедел салымдар

476

Чексіз салымдар

413

Қолма-қол ақшалар

210

Чексіз жинақ салымдары

280

studfiles.net

2 Экономикалық есептер

2.1 Күрделі /бірреттік/ шығындар

Бұл шығындарға жататындар: жобалау үшін шығындар, өндірістік құрылыс, (құрылыс–монтаждық жұмыстар) жабдықтар сатып алу, оны орнына қою /монтаж/, оны реттеу /наладка/.

А. Кәсіпорынның (құралдың) шын жобасын жасау үшін үлестірімдер.

Мұнда мыныдай мәселелер шешілуі керек:

1)Жобалаушыларға кететін жалақы. Алдымен қанша адам жобаға қатысады, олардың мамандығы, айлық жалақысы, кеткен уақыт бекітіледі;

1-кесте. (мысал ретінде, мың тг)

Жобалаушы маман

Айлық

жалақы

Істейтін

уақыт, ай

Жалпы жалақы

Бас технолог

Инж. технолог

Архитектор

Құрылысшы инженер

т.б.

...

Барлығы

100

85

90

80

...

...

2

2

2

2

...

...

200

160

180

160

...

...

А

2)Әлеуметтік салық + міндетті әлеуметтік төлемдер(11% барлық жалақы қорынан – Жзк). Жзк – жеке зейнеткерлер қоры, 10% жалақыдан алынады;

3)Жобаны жасағанда арендаға үйді пайдаланғаны үшін төленетін ақы;

4)Жабдықты (компьютерді т.б.) пайдаланғаны үшін ақы;

5)Жобаға басқа кеткен үлестірімдер /шамамен 5% жоғарғы сомалардың қорытындысынан алуға болады/;

6)Жобаның жалпы шығындары 1-5 баптардың қорытындысы.

Б. Кәсіпорынды, Цехты немесе құралды құру /немесе

шараны енгізу/;

Өндіріс үйлерді құру /немесе сатып алу/ үшін шыығндар.

Құрылыстың төрт түрі бар /жаңа құрылыс, кеңейту, қайта құру, техникалық жарақтандыру/. Қайсысы пайдаланатынын жазу керек.

Құрылыс – күрделі мәселе, оны бұл жобада толық қарастырмаймыз. Мұнда тек қана өндіріс үйлерінің бағасын білу керек. Ол төмендегідей есептеледі. Әрбір цехта денежуғыш, туалет (ішінде унитаз, бидэ, қол жуғыш) және басқа қажет бөлмелер болуы тиіс. Кәсіпорында медициналық кабинет болғаны жөн.

2-кесте.(мысал ретінде, мың тг)

Өндіріс үй,

ғимараттар

Аудан,

м2

Бір өлшемнің

бағасы

Барлық баға

1.Негізгі цех

(сызбадан алынады)

2.Қосымша цех

3.Шағын ғимараттар

4.Офис

5.Инж. торлар /су, канализация/

6.Асфальт

7.Қоршау

8.Барлығы

400

300

100

200

5

64

60

40

80

40

25600

18000

4000

16000

200

Б

В. Қажетті жабдықты сатып алу. Жабдықтың толық тізімін технологялық бөлімінен, бағаларын газеттерден алып, шығындарды арнайы 3-кестеде есептейді.

3-кесте. (мың тг)

Жабдық

Сан

Біреудің бағасы

Барлық баға

Компьютер

6

40

240

...

...

...

...

Барлығы

Б

Бұған кеңселік жабдық және жиһаз да кіру керек. Жабдықтың жалпы бағасы өндіріс үйдің бағасымен шамамен шамалас болу керек. Сондай-ақ, мұнда көлік құралдарды таңдап, жазу керек.

Г. Жабдықты орналастыру /монтаж/:

1) Әуелі монтаждық жұмысқа қатысатын адамдардың саны, олардың мамандығы, жұмыс мерзімін бекітіп, жалақыны 1-кестеде көрсетілгендей есептеу керек.

2) Әлеуметтік салық + міндетті әлеуметтік төлемдер – 11% жалақы қорынан – Жзк есептеледі;

3) Монтажға қажетті материалдар (сым, құбырлар, кабельдер, бақылау-өлшеу құралдары т.б.) және оларға кететін үлестірімдерді санау керек;

4) Барлық монтаждық жұмыстар үшін жалпы үлестірімдер 1-3 баптың қорытындысы.

Д. Дәл сондай-ақ реттеу /наладочные/ жұмыстарға шығындар есептеледі.

Мұнда да 1-кестеде көрсетілген секілді реттеуге қатысатын жұмыскерлердің жалақысын есептеу керек. Сондай-ақ әлеуметтік салық + міндетті әлеуметтік төлемдер осы шығынға қосылады.

Е. Күрделі (Бірреттік) жалпы шығынды, (келешекте негізгі қор – Н ).

Бұл А, Б, В,Г, Д тармақтардың қосындысы.

Ж. Күрделі шығындарды төлеу үшін банктен, мысалы, 5 жылға 15% несие алуға болады.

Несие үшін ай сайын пайыздық төлемді төлеу керек. Бұл ағынды шығындардың бір тармағы. Несиенің өзін таза пайдадан екінші жылдан бастап, төрт жылда төлеу керек.

studfiles.net

Элективтік курс «Математикалық есептер экономикада»

Математика пәнін мұғалімі Жаканова Гульбагдан Жаныковна

Ақмола облысы Бурабай ауданы Жасыл ауылының негізгі мектебі

Элективтік курс «Математикалық есептер экономикада»

Түсініктеме хат

Бұл жұмыстық оқу жоспары 9 сыныпты бейімдеп оқыту жүйесіне арналып, 34 сағатқа есептелген.

Оқу жоспары орта мектептерде математиканы тереңдетіп оқытуға арналған бағдарламаға негізделіп құрылған.

Ұсынылып отырған курс бағдарламасы математиканың негізгі теориялық және практикалық бөліктерін қамтиды.

Курсты оқыту барысында оқушылардың ойлау қасиеттерін дамытуда, олардың біліктіліктері мен дағдыларының қалыптасуында, шығармашылық жұмыс істеу қабілеттілігінің дамуына көмектесетін күрделі және қызықты есептермен жабдықтылған.

Курстың мақсаттары :

Оқушылардың білім деңгейлерін кеңейту, тереңдетуге көмектесу;

Курс мазмұны арқылы өз беттерінше алған білімдерін толықтыру және қолдана алу қабілеттерін дамыту.

Курстың міндеттері :

Оқушылардың математика пәніне қызығушылығын қалыптастыру;

Логикалық ойлау дағдыларын қалыптастыру;

Оқушылардың өз бетімен білім алу дағдыларын қалыптастыру;

Шығармашылық дағдыларын қалыптастыру;

Ауыл шаруашылық мамандарына қызығушылығын қалыптастыру.

Курстың өзектілігі

Математика курсындағы «Логикалық есептер», «Мәтінді есептерді шығару», «Прогрессиялар» , «Графиктер» тақырыптарына толық игеруіне көмектеседі.

Курсты оқыту барысында мәтінмен жұмыс , зерттеулер, слайдтар,рефераттар жазу, есептер шығару жоспарланып отыр.

Мазмұндық бөлімі

«Практикалық есептер» курсы бес бөлікке бөлінген.

  • Есептер шығаруға үйрету

  • Логикалық есептер

  • Экономикалық есептер

  • Қәсіпкерлікке баулайтын есептер

  • Ауыл шаруашылығының практикасында кездесетін есептер

Курс мазмұны деңгейі әр түрлі есептер және қызықты есептер материалмен қамтылған. Тапсырмалар – тест, реферат, практикалық есептер түрінде беріліп, оқушылардың математика пәніне қызығушылығын, ойлау қабілеттерін дамытуға арналған.

1. Есептер шығаруға үйрету (5 сағат)

  • Есеп шығарудың әдіс – тәсілдерін үйрету (1 сағат)

  • Есеп шығару процесінің құрылымы (1 сағат)

  • Есепті талдау (1 сағат)

  • Есептерді теңдеу құру арқылы шығару (2 сағат)

2.Логикалық есептер (7 сағат)

  • Есептерді ребус түрінде шешу (2 сағат)

  • Таблицалық тәсілмен шешілетін есептер (1 сағат)

  • Граф арқылы дәлелдеу (2 сағат)

  • Бақылау жұмысы ( 1 сағат)

  • Қатемен жұмыс ( 1 сағат)

3.Экономикалық есептер ( 9 сағат)

  • Экономика және есептер ( 1 сағат)

  • Экономикалық есептер шығару ( 2 сағат)

  • Өмірде кездесетін есептер ( 2 сағат)

  • Процентке арналған есептер (2 сағат)

  • Сынақ ( 1 сағат)

  • Есептер шығару ( 1 сағат)

4.Қәсіпкерлікке баулайтын есептер ( 5 сағат)

  • Процент ( 2 сағат)

  • Диаграмма (2 сағат)

  • Графиктер ( 1 сағат)

5.Ауыл шаруашылығының практикасында кездесетін есептер (8 сағат)

  • Ауыл шаруашылық өнімін есепке алу (2 сағат)

  • Прогрессиялар (2 сағат)

  • Геометриялық өзгеріс (1 сағат)

  • Қорытынды сынақ (2 сағат)

  • Қорытынды сабақ (1 сағат)

Тақырыптың аты

Сағат саны

Оқыту әдістері, формалары

Білімділік өнімі

Есептер шығаруға үйрету ( 5 сағат)

1

Есеп шығарудың әдіс – тәсілдерін үйрету

1

Кіріспе сағат

хабарлама

2

Есеп шығару процесінің құрылымы

1

Ақпарат беру

конспект

3

Есепті талдау

1

Жаттықтыру жұмыстары

Шығарылған есептер

4-5

Есептерді теңдеу құру арқылы шығару

2

Практикум сабақ

Шығарылған есептер

Логикалық есептер (7 сағат)

6-7

Есептерді ребус түрінде шешу

2

Продуктивті әдіс, іскерлік ойын

Шығарылған есептер, өз есебін қорғау

8

Таблицалық тәсілмен шешілетін есептер

1

Практикум сабақ

Шығарылған есептер

9-10

Граф арқылы дәлелдеу

2

Дәріс, есептер шығару

Конспект, есептер шығару

11

Бақылау жұмысы

1

Бақылау жұмысы

Шығарылған есептер

12

Қатемен жұмыс

1

Математикалық викторина

Өз есебін қорғау

Экономикалық есептер ( 9 сағат)

13

Экономика және есептер

1

Дәріс , ақпарат беру

конспект

14-15

Экономикалық есептер шығару

2

Продуктивті әдіс, топтық жұмыс

Шығарылған есептер

16-17

Өмірде кездесетін есептер

2

Іскерлік ойын

Өз есебін қорғау

18-19

Процентке арналған есептер

2

Продуктивті әдіс, топтық жұмыс

Шығарылған есептер

20

Сынақ

1

Жеке жұмыс

Шығарылған есептер

21

Есептер шығару

1

Топтық жұмыс

Шығарылған есептер, шығару алгоритмін жазу

Қәсіпкерлікке баулайтын есептер ( 5 сағат)

22-23

Процент

2

Топтық жұмыс

Шығарылған есептер, алгоритмін жазу

24-25

Диаграмма

2

Жеке жұмыс

Өз есебін қорғау

26

Графиктер

1

Минизерттеу

Жеке минипроект

Ауыл шаруашылығының практикасында кездесетін есептер (8 сағат)

27-28

Ауыл шаруашылық өнімін есепке алу

2

Өзара оқыту сабағы

Технологиялық карталар бойынша орындаған тапсырмалар

29-30

Прогрессиялар

2

Топтық жұмыс

Шығарылған есептер

31

Геометриялық өзгеріс

1

Зерттеу

Презентация

32-33

Қорытынды сынақ

2

Презентация

Слайдтар

34

Қорытынды сабақ

1

Конференция

Қорытынды баға жасау

Оқушылар үшін әдебиеттер тізімі

  1. М.В.Симакин «Математика тест тапсырмалары»

  2. Журнал «Репетитор көмекші» №5-6 2010

  3. «Достық» баспасы «Тестік тапсырмалар сұрақ кітапшасы»

  4. Иннтелектуалдық ойын «Ақбота» есептері

  5. Мызахан Қабасұлы «Математика»

  6. Л.Ф. Пичурин «За страницами учебника алгебры»

Мұғалімдер үшін әдебиеттер тізімі

  1. И.Л. Никольская «Методика факультативных занятий в 9 – 10 классах»

  2. Б.Баймұханов «Математика есептерін шығаруға үйрету»

  3. И.М.Шапиро «Использование задач с практическим содержанием в преподовании математики»

  4. В.А. Петров «Математические задачи из сельско – хозяйственной практики»

  5. Л.Ф. Пичурин «За страницами учебника алгебры»

  6. Мызахан Қабасұлы «Математика»

  7. А.В.Фарков «Математические олимпиады в школе»

  8. Журнал «Репетитор көмекші» № 2 – 6 2010

  9. Журнал «Математика в казахстанской школе» № 1 – 6 2009

  10. Журнал «Математика және физика» № 1 – 6 2002; 2006

  11. Ә.Доспамбетов «Қырық қазына»

infourok.ru

Математикалық сауаттылық. Есептер жинағы

Мазмұны

Логикалық есептер...............................................................................................

Пропорция және процент...................................................................................

Мәтінді есептер.....................................................................................................

Бірлескен жұмыс..................................................................................................

Қозғалысқа байланысты есептер..........................................................................

Комбинаторика және ықтималдық......................................................................

Сандар және оның қасиеттері............................................................................

Геометриялық есептер..........................................................................................

Күнтізбелік есептер...........................................................................................

Сәйкестендірулер мен салыстырулар...............................................................

Диаграмма,график және кестелер.....................................................................

Логикалық есептер

Сандар тізбегі белгілі бір ережеге сәйкес қойылған. Сұрақ белгісінің орнына сәйкес келетін санды табыңыз.

  1. 2,3,5,8,12,17,?

  2. 15,12,13,10,11,8,?

  3. 3,5,10,12,24,26,?

  4. 12,16,14,18,16,20,?

  5. 36,38,34,42,26,?,22,20,?

  6. 28,37,34,41,39,44,?,46

  7. 24,12,48,16,80,20,120,?,168

  8. 60,120,60,180,90,360,180,900,?

  9. 5,15,13,52,48,240,?

  10. 1,2,6,24,120,?

  11. 35,33,29,?,15,5

  12. 4,20,80,240,?,480

  13. 1296,?,144,72,36,12,4

  14. 15,18,14,17,13,?,?,15,11

  15. 2,3,4,5,4,9,?,25

  16. 1,3,3,6,5,9,7,?

  17. 1,2,2,4,8,?

  18. 3,2,4,3,6,5,?

  19. 11,17,14,?,34,31,62

  20. 16,7,15,9,12,13,7, ?

  21. 7,5,10,8,14,11,19, ?

  22. 7,15,31, ?

  23. 0, 3, 8, 15, 24, ?

  24. 2, 3, 5, 8, 13, 21, ?

  25. 1, 4, 12, 15, ?, 48, 144

  26. 15, ?, 8, -3, -6, -17

  27. 1,1,2,3,5,?

  28. 1,2,2,4,8,32,?

  29. 32, 36,9,12,4,6,?

  30. 144, 121, 100, 81, 64, ?

  31. 135, 45, 180, 60, 240, 80, ?

  32. 158, 78, 38, 18, 8, ?

  33. 2, 7, 30, 153, ?

  34. 3, 4, 6, 18, 19, 21, 63, ?

  35. 1, 4, 7, 10, ?

  36. 11, 32, 95, ?

  37. 9, 10, 12, 15, ?

  38. 3, 2, 4, 3, 6, 5, ?

  39. 1, 4, 12, 15, 45, ?

  40. 8, 6, 7, 5, 6, 4, ?

  41. 6, 8, 12, 18, 26, 36, ?

  42. 21 ,20, 18, 15, 11, ?

  43. 9, 10 ,12, 13, 15, 16, ?

  44. 9, 10, 12, 13, 15, 16, ?

  45. 36, 38, 34, 42, 26, ?

  46. 2, 3, 7, 25, 121, ?

  47. 1, 13, 61, 253, 1021, ?

  48. «85»=6425, «92»=814, «31»=91, «17»=149 болса «37»=?

  49. «13»=3, «22»=4, «35»=15, «43»=12 болса «191»=?

  50. «25»=425, «32»=94, «91»=811, «78»=4964 болса «43»=?

  51. «1»=5, «2»=25, «3»=125, «4»=625 болса «5»=?

  52. 14(625)11, 12(196)2, 10(?)5

  53. 1(27)2, 2(64)2, 2(?)3

  54. 17(76)21, 12(68)22, 8(?)33

  55. 51(36)45, 62(49)55, 75(?)63

  56. 23(40)35, 17(48)24, 42(?)63

Сандар тізбегі белгілі бір заңдылыққа бағынады. Қате берілген санды тап.

  1. 4,7,13, 25, 51, 97, 193

  2. 120, 115, 105, 90, 70, 50 , 15

  3. 8, 24, 10, 36, 18, 54, 27

Төменде сандар ерекше бір заңдылыққа бағынады. Ерекше санды табыңыз.

  1. 1425, 5135, 3564, 2549, 2781

  2. 14728, 16832, 12622, 10520, 18916

  3. Квадраттың тор көздеріне натурал сандар әр жолдағы , әр бағандағы , әр диагональдардағы сандардың қосындысы бірдей болатындай етіп жазылған. Кейбір сандар өшіріліп тасталды. Х-тің орнына қандай сан жазылған?

infourok.ru

Туындыны қолданып есептер шығару (10-сынып)

Тексерілді:

Оқу ісінің орынбасары:

М.Муталиева

__________________

Қысқа мерзімді сабақ жоспары

алгебра және анализ бастамалары

Мұғалімнің аты-жөні: Алимбек М

Мектеп: Н.Оңдасынов ЖОМ

Сабақтың тақырыбы

Туындыны қолданып есептер шығару

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың «Туынды» тарауы бойынша білімдерін тексеру.

Логикалық ойлау қабілеті мен есептеу дағдыларын жетілдіру, өз бетінше еңбектену, белсенділіктерін арттыру, пәнге қызуғушылығын ояту, оқушылардың құзыреттерін қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже:

Туындыға берілген оңай есептерді шығара алады;

Туындыға берілген күрделі есептерді түрлендіріп шығарады, жауапкершілікпен өз бетінше еңбектеніп, тез ойланып тез қорыта алады

Әдіс - тәсілдер

сұрақ жауап, фрайер моделі, блум ромашкасы, «bilimland» тапсырмасы, сәйкестендіру, қатесін тап, фишбоун әдісі, функцияны тап, деңгейлік тапсырма, таңда да талда, кім жылдам ойыны

Негізгі дерек көздер

(көрнекі құралдар)

Оқулық, суреттер, интернет материалдары және кеспе қағаздар

Модульдің кіріктірілуі

1.Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер

2.Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.

3.Оқыту мен оқуда АКТ-ны қолдану.

4.Оқытудағы басқару және көшбасшылық

5.Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

6.Жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту және оқу

7.Таланты және дарынды балаларды оқыту.

Сабақтың барысы

Мұғалімнің іс - әрекеті

Оқушының іс – әрекеті

Ұйымдастыру кезеңі:

2 мин

Сабаққа қатысушы оқушыларды түгендеу

Сыныпта ынтымақтастық атмосферасын орнату

Шаттық шеңбер бойында «Есім теңеу...»

Фигуралар арқылы топқа бөлу

Оқушылар өз есімдеріне теңеу айтады.

Топбасшы бағалау парақшасын толтырады, топ ережесін сақтауға сөз береді.

Қызығушылы

ғын ояту:

білу: сұрақ-жауап әдісі

Фрайер моделі

5 мин

Бұл сабағымыз «Қазынаға саяхат» деп аталады. Ертеде бір бай баласына мұра қалдырғанын және оны тауып алу үшін карта керек екендігін, картаның үйдің шатырында жатқанын өсиет етіп кеткен екен. Енді біз баласына картаны тауып беруіміз үшін мына сұрақ- жауапты шешуіміз керек екен:

Ауызша теориялық білімдерін тексеру сұрақ жауап әдісін қолдану.

Ауызша сұрақар

1. Туынды ұғымы

ХҮІІ ғасырда пайда болды

белгілеуін енгізген кім?

2.Туындыны дифференциалдау деп атаған кім атаған?

3.Туындының геометриялық мағынасы деген не?

4. Туындының физикалық мағынасы деген не?

5. Функцияның графигіне жүргізілген жанаманың теңдеуінің формуласы?

6. Күрделі функцияның жалпы түрі қандай?

7. Айнымалы шамалардың өсімшелерін белгілеу үшін гректің әріпін қолданған кім?

Туынды тарихы мен шығу жолдары

Оқушылар жеке-жеке жауап береді, жауап толық болмаса басқа оқушылар толықтырады, жауап дұрыс болса тақтаға әр нмірдің тұсындағы әріпті қойып отырады, «тәуелсіздік» сөзі шығады әр дұрыс жауапқа 1 балл топ басшы қойып отырады.

Жауаптары:

1.Лагранж

2. Г.В.Лейбниц

3. Функцияның графигіне жүргізілген жанаманың бұрыштық коэффиценті

f’(x)=tga=k

4. у=f(x) Функцияcының x нүктесіндегі f’(x) туындысы оның x нүктесіндегі өзгеру жылдамдығын анықтайды.

жылдамдықтан алынған туынды үдеуге тең.

5. Функцияның графигіне жүргізілген жанаманың теңдеуі

infourok.ru


Смотрите также